Een sleutelfiguur die meer betekende dan we haar vaak toedichten.

Noëlla, voor de wetenschap: GW1479f

GW = Grijze Wolf
1479 = uniek identificatienummer
f = female (vrouwelijk)

De moeder van de eerste Vlaamse wolven werd vorige week aangereden en overleden. 

De voorbije dagen werd haar leven in de media vaak herleid tot dat van een wolf die conflict veroorzaakte.

Ja, samenleven met wolven is niet vanzelfsprekend. Schade is reëel, emoties ook. Het is terecht dat veehouders ondersteund worden en dat er gewerkt wordt aan oplossingen. 

Maar Noëlla was zoveel meer dan dat. 

Wat wringt in de samenvatting van Noëlla’s leven, is niet dat het conflict benoemd wordt, maar dat het daartoe gereduceerd wordt. 

Noëlla was niet alleen een wolf die af en toe schade veroorzaakte aan onbeschermd vee. 
Ze stond aan het begin van de terugkeer van een toppredator in ons landschap. 

De terugkeer van de wolf

Noëlla was één van de eerste wolven die zich opnieuw vestigde in Vlaanderen, na meer dan een eeuw afwezigheid. Samen met August vormde ze de eerste roedel in Limburg.

Ze bracht drie generaties welpen groot, enkelen hebben vandaag territoria in België, Nederland en vermoedelijk ook Duitsland.

Vlaanderen, klein en versnipperd, blijkt dus toch geen eindpunt maar een schakel in het Europese herstel van de wolvenpopulatie.

Wat we vergeten te zien

Als mens focussen we systematisch op het negatieve, en blijven positieve effecten van natuur vaak onder de radar. In het territorium van Noëlla gebeurde namelijk ook iets schitterend: na meer dan 200 jaar ontstond daar opnieuw een bijna volledig voedselweb. 

De wolf brengt opnieuw een landscape of fear: het gedrag van hoefdieren verandert, natuurlijke vegetatiedynamiek krijgt meer ruimte en aaseters zoals de raaf vinden opnieuw kansen. 

Boswachters en onderzoekers die het gebied goed kennen, hebben misschien geen peer-reviewed studies over de positieve effecten, maar wel schitterende waarnemingen: weidevogels die rond de wolvenburcht profiteren van de bescherming door wolven, schichtige sprongen reeën en everzwijnzeugen die wolven achternazitten wanneer die met een big in de bek weglopen. 

Over de positieve effecten van deze toppredator bestaat heel weinig onderzoek. 
Maar ze zijn er, dat staat buiten kijf.  

Verwondering 

Maar er is nog iets dat we zelden meten. 
Verwondering. 

Duizenden mensen bezochten de voorbije jaren het leefgebied in Limburg. 
Niet uit sensatie, niet om ze per se te zien, maar vanuit de fascinatie: 

“Hier leven wolven.” 

Het brengt mensen op de been. Extra overnachtingen, volle wolvenexcursies, zelfs wolventaarten. 
Maar het gaat om meer dan dat. 

Een dier dat zo dicht bij ons staat, en tegelijk zo sterk het wilde vertegenwoordigt. 

Voor velen veranderde dat hun blik op onze natuur. Bossen werden geen decor meer, maar leefgebied. Geen wolf op de weg, maar een weg door een leefgebied. 

Ook voor vele andere soorten, en voor onze gezondheid en veiligheid, vraagt dat iets: ontsnippering, verbinding en ruimte. Scherper dan eender welke andere soort houdt de wolf ons een spiegel voor. 

Is natuur niet ook iets dat ons overstijgt? Wordt het niet tijd om daarnaar te handelen? 

Samenleven in de praktijk

De terugkeer brengt uitdagingen met zich mee. Voor veehouders is dat niet eenvoudig, en dat erkennen we ten volle. 

Net daarom werd er de voorbije jaren hard gewerkt aan oplossingen: ondersteuning vanuit de overheid voor preventieve maatregelen en schade, en de inzet van vrijwilligers van het Wolf Fencing Team, opgericht door WWF-België en Natuurpunt. 

Samen met veehouders zoeken zij elke dag naar manieren om samenleven mogelijk te maken. Honderden veehouders pasten hun omheiningen aan. Ze worden zelden wolvenliefhebbers, maar velen erkennen dat samenleven, ondanks de inspanning, mogelijk is, en dat de wolf hier is om te blijven. 

Er is conflict, maar er is ook inzet en groeiend inzicht. 

Noëlla bracht dat besef mee: samenleven vraagt inspanning, maar het kan. Samenleven met natuur is namelijk geen sprookje. 

Het is geven en nemen. 

Je kan niet leven van natuur en tegelijk verwachten dat ze geen enkele frictie veroorzaakt. 

Dat geldt voor landbouw. 
Dat geldt voor ruimtegebruik. 
Dat geldt voor ons allemaal. 

De vraag is niet of het perfect is. 
De vraag is of we bereid zijn ermee om te gaan. 

Laten we verder kijken dan conflict en de luidste stemmen, en ook ruimte geven aan nuance, oplossingen en inspanningen, en wat natuur ons teruggeeft. 

Bedankt, Noëlla !

Noëlla bracht uitdagingen. 
Maar ze bracht ook herstel, dynamiek, verbinding en verwondering. 
Ze betekende meer dan haar vaak wordt toegeschreven. 

Het wolvenverhaal gaat verder! 
De volgende wolvin is al onderweg, of misschien staat er al een dochter klaar om het territorium over te nemen. 

WWF-België werkt alvast hard verder aan het Wolf Fencing Team in België. 

Laten we nu ook eindelijk werk maken van een degelijk ontsnipperingsbeleid in Vlaanderen en leefgebieden verbinden, voor wolf, mens en alle andere soorten. Zo kunnen tragische verkeersongevallen alvast zoveel mogelijk vermeden worden. 

Bedankt, Noëlla!