Dit weekend keek België met lede ogen toe hoe de ergste bosbrand in 100 jaar de Hoge Venen verteerde. Dat drieduizend hectare veengebied in vlammen opging, toont ons hoe kwetsbaar we zijn voor de gevolgen van de klimaatverandering voor onze gezondheid, onze natuur en onze veiligheid. ‘Wat in rook opgaat, is ook ons natuurlijk erfgoed. De Hoge Venen herbergen een zeldzame natuur, rijk aan een unieke biodiversiteit. Elke hectare telt', betreurt Laurence Drèze, onze biodiversiteitsexperte.e et une biodiversité unique, chaque hectare compte», déplore notre experte biodiversité Laurence Drèze.

De rampzalige brand die 3.000 hectare kostbare natuur in de as legt, doet de emoties hoog oplopen bij het team van WWF-België. Sinds 14 augustus woedt in de Hoge Venen de ergste natuurbrand van de eeuw in ons land. Geëvacueerde dorpen, impact van rook op onze luchtwegen, trauma door de impact van een ramp zo dicht bij huis … Én de wetenschap dat we een bijzonder kostbaar natuurgebied verliezen. De Hoge Venen vormen een uitzonderlijk en kwetsbaar ecosysteem dat zich duizenden jaren lang ontwikkelde en is aangepast aan bodems arm aan voedingsstoffen. ‘Het zal op zijn minst decennia duren voor de natuur zich herstelt. Door de grote hoeveelheid as wordt het evenwicht in de bodem verstoord’, verduidelijkt onze bioloog Corentin Rousseau.

Met de veengebieden die in vlammen opgaan, verliezen we ook het mooie resultaat van een bijzonder knap LIFE-natuurherstelproject. Dat project had tot doel om veengebieden te herstellen die in het verleden drooggelegd werden om sparren te kweken en ontving de prestigieuze ‘Best of the Best’-award van de Europese Commissie. ‘We zagen er de terugkeer van zeldzame soorten als velduil, wintertaling en watersnip’, licht Corentin toe.

Klimaaturgentie

De brand in de Hoge Venen vormt het zoveelste alarmsignaal als het gaat over klimaatverandering. Nog maar eens wordt aangetoond met wat voor extreme droogte de natuur in ons land te kampen heeft. Het is daarom absoluut noodzakelijk om de natuur te helpen en te vernatten via onder andere poelen en moerassen die voor verkoeling zorgen. Waterrijke gebieden kunnen bovendien ook gebruikt worden om branden te bestrijden.

Gedegradeerde veengebieden kunnen hun sleutelrol in de strijd tegen klimaatverandering niet meer vervullen. Veengebieden slaan namelijk enorme hoeveelheden koolstof en water op dankzij het veenmos dat als een spons fungeert en tegelijk het water licht verzuurt, waardoor organisch materiaal minder snel ontbindt en dus wordt opgeslagen. ‘Door in brand te vliegen, gaat die CO₂-spons – die ons beschermde tegen droogte en overstromingen en die koolstof opving, – nu net CO₂ vrijgeven’, vertelt biodiversiteitsexperte Laurence. Daarom moeten we de natuur helpen haar veerkracht te herwinnen: gezonde natuur is weerbaarder tegen de gevolgen van de klimaatveranderingen.

Na de ramp, natuurherstel

De ramp in de Hoge Venen maakt nogmaals duidelijk dat het herstel van gedegradeerde natuur in ons land een prioriteit moet zijn. Parallel daaraan moeten we de klimaatverandering mee in toom houden en ons ook voorbereiden op de gevolgen ervan. Zoniet zullen de inspanningen op het vlak van natuurherstel telkens weer tenietgedaan worden door terugkerende periodes van grote droogte. 

We weten dat natuurherstel werkt, dat het winstgevend is én noodzakelijk om gewapend te zijn tegen extreme weersomstandigheden. ‘Tegen 1 september moet België zijn plan voor natuurherstel indienen. Het is een van de belangrijkste instrumenten waarover onze beleidsmakers beschikken en die kans moeten ze ten volle benutten. We mogen de Hoge Venen niet in de steek laten’, onderstreept Laurence.