Op 30 juli, vijf maanden voor het einde van het jaar, heeft de mensheid alle ecologische hulpbronnen en ecosysteemdiensten al opgebruikt die de aarde in één jaar tijd duurzaam kan leveren. Vanaf vandaag putten we dus uit de reserves van onze planeet, die eindig zijn. Earth Overshoot Day toont aan dat dit niet houdbaar is, gelukkig weten we hoe we het anders moeten aanpakken.

Op een jaar tijd gebruikte de mensheid meer natuurlijke hulpbronnen dan wat de Aarde opnieuw kan genereren datzelfde jaar. We gebruiken de natuur 73% sneller dan het tempo waarop ecosystemen die natuur weer kunnen herstellen. Globaal gezien leeft de mensheid dus alsof ze 1,73 Aardes ter beschikking heeft. Die uitputting is zichtbaar in de vorm van verdere ontbossing, bodemerosie, verlies aan biodiversiteit en ophoping van CO₂, wat leidt tot frequentere extreme weersomstandigheden zoals hittestress.         

Als we naar ons eigen land kijken, zien we dat de Belgische Overshoot Day nog veel vroeger viel, al op 11 april. Belgen hebben dan ook een grote ecologische voetafdruk. Mocht de hele wereldbevolking leven zoals de inwoners van ons land, zouden we zo’n 3,6 Aardes nodig hebben. 

Voedselproductie in gevaar 

De uitputting van onze planeet vertaalt zich onder andere in watertekorten, hogere temperaturen, natuurbanden, woestijnvorming, verminderde productiviteit van akkerland en soorten die uitsterven. De gemiddelde populatiegrootte van gemonitorde dieren in het wild daalde tussen 1970 en 2020 met maar liefst 73%, blijkt uit ons meest recente Living Planet Report. Door de planeet zo uit te putten, kan bovendien ook onze voedselproductie op termijn in gevaar komen.

Inzetten op natuurherstel 

Om onze ecologische voetafdruk te verkleinen, is het van groot belang dat we het gebruik van fossiele brandstoffen terugdringen door de energietransitie te versnellen en subsidies voor fossiele brandstoffen af te schaffen. Het is ook essentieel om de ontbossing een halt toe te roepen, ons voedselsysteem duurzamer te maken en ons financieel systeem te heroriënteren naar investeringen die de natuur ten goede komen. 

Daarnaast moeten we investeren in natuurherstel. Ecosystemen opnieuw sterker maken, overal ter wereld, leidt tot een gezondere planeet, een grotere biodiversiteit en beschermt ons beter tegen de effecten van klimaatverandering.

Individuele actie

Hoewel de belangrijkste veranderingen doorgevoerd moeten worden op overheidsniveau, zodat we systemische veranderingen teweegbrengen, kunnen burgers ook individueel bijdragen aan een kleinere voetafdruk. Vaker plantaardig eten, energie besparen, bewuster kopen, afval verminderen en overschakelen op hernieuwbare energiebronnen, bijvoorbeeld, zijn stuk voor stuk mogelijkheden om de impact te verkleinen.

Dat Earth Overshoot Day zo vroeg in het jaar valt, is opnieuw een belangrijk signaal om de inspanningen op te schroeven en onze ecologische voetafdruk te verkleinen, zodat de natuur zich voldoende kan herstellen, in het belang van voedselzekerheid en gezondheid.