Na de vlammen: we eisen samen actie van onze regeringen

Voor de natuur, voor onze toekomst

In een opwarmend klimaat komen bosbranden steeds vaker voor en tasten ze onze grootste bondgenoot in de strijd tegen de klimaatverandering aan: de natuur. Die natuur is voor een groot deel in slechte staat en daardoor is ze minder veerkrachtig en dus minder goed in staat om ons te beschermen tegen de gevolgen van de klimaatverandering. In de zomer van 2021 werd Wallonië getroffen door rampzalige overstromingen. België rouwde om zijn eerste 39 slachtoffers van de klimaatverandering. Afgelopen zomer werd België getroffen door drie hittegolven en registreerden we tijdens de hittegolf van juni de hoogste oversterfte van Europa. En in augustus zorgde de grootste bosbrand van de afgelopen 100 jaar in ons land voor de verwoesting vanmeer dan 3.000 hectare in de Hoge Venen, een nationale natuurtrots..  

Midden in deze crisis die ons levens bedreigt, heeft België een cruciaal instrument binnen handbereik om onze veerkracht tegen extreme weersverschijnselen te versterken: dankzij de Europese natuurherstelwet wordt er momenteel een nationaal plan voor natuurherstel uitgewerkt. Dit plan zal bepalen hoe België onze aangetaste natuurlijke habitats zal herstellen, waardoor de natuur, onze samenleving en onze economie worden versterkt. Dit is een unieke kans om ons beter te beschermen tegen droogtes, overstromingen en hittegolven door meer CO₂ en water op te slaan, en om een gezondere leefomgeving voor alle Belgen te creëren. Dit plan is een essentieel instrument dat de Belgische autoriteiten als een nationale prioriteit moeten beschouwen. Het moet dan ook in verhouding staan tot de crisis waarmee we worden geconfronteerd, en voldoende middelen moeten worden voorzien.

1. Erken het probleem en verander het discours: Deze crisis is allesbehalve onverwacht; de wetenschap voorspelt dit al decennia. Toch is de politieke reactie niet in verhouding tot de ernst van de situatie en laten structurele maatregelen nog steeds op zich wachten. De Belgen verdienen beter. De politici zouden de ernst van het probleem moeten erkennen en concrete maatregelen moeten nemen.

2. Stel een degelijk actieplan op voor het herstel van de Belgische natuur, voorzien van een toereikend budget, afgestemd tussen de verschillende entiteiten van het land en uiterlijk in september 2027 voorgelegd aan de Europese Commissie. 

3. Voorkomen, niet enkel reageren: Zet een nationaal coördinatiesysteem voor de preventie van natuurrampen op. Te vaak wordt de politieke reactie op een natuurramp pas achteraf uitgewerkt. Aangezien extreme weersomstandigheden steeds vaker voorkomen, moeten we ons daar op een structurele en gecoördineerde manier op voorbereiden. 

4. Hervorm het financiële systeem: we hebben een Belgisch nationaal veerkrachtmechanisme nodig voor het herstel van onze meest waardevolle natuurgebieden, en om na een ramp een snel herstel mogelijk te maken. Dit mechanisme zou kunnen steunen op verschillende financieringsbronnen: grootschalige crowdfunding, overheidsfondsen, pensioenfondsen, particuliere bedrijfsfondsen, verzekeringskapitaal... 

5. Innoveer op het gebied van financiering: hoewel er vraag is naar groene investeringen, blijft het aanbod ontoereikend. De overheden moeten gunstige voorwaarden scheppen en belemmeringen wegnemen, zodat groene investeringen spectaculair kunnen toenemen. Ze zou zelfs aan de markt kunnen deelnemen door groene obligaties uit te geven. 

6. Bedrijven hebben voorspelbaarheid nodig om te floreren: duurzame ontwikkeling is een motor voor concurrentievermogen op lange termijn. Richt een adviesgroep op, bestaande uit toekomstgerichte bedrijven, om de behoeften van bedrijven op het gebied van natuur beter te integreren in de beleidsvorming, zonder dit debat te beperken tot deregulering.

7. De verzekeringssector heeft een sleutelrol te spelen in het licht van de toename van rampen, met name door klimaat- en biodiversiteitsvriendelijk gedrag bij hun klanten te belonen. De overheid moet de dialoog met deze sector aangaan en de nodige beleidswijzigingen faciliteren. 

8. Leid de bevolking op in klimaatveerkracht: Belgische burgers hebben het recht te weten hoe ze moeten reageren op extreme weersomstandigheden. Burgers kunnen ook een belangrijke rol spelen in de nationale preventieplannen (door bijvoorbeeld niet meer te bouwen in overstromingsgebieden). 

9. Betrek het maatschappelijk middenveld en deskundigen bij de uitwerking van oplossingen voor structurele veranderingen: de expertise van specialisten biedt waardevolle inzichten om concrete maatregelen te nemen die de veerkracht van onze regio’s zullen versterken. 

10. Versnel de vermindering van CO₂-uitstoot: zonder uitstootvermindering zal de klimaatverandering verergeren en de natuur beletten haar beschermende rol te vervullen, omdat zij te zwaar door de gevolgen ervan zal worden getroffen. Een oplossing: schadelijke subsidies heroriënteren naar natuurvriendelijke activiteiten. Er moet ook rekening worden gehouden met de gevolgen buiten onze grenzen, bijvoorbeeld via ontbossing in verband met geïmporteerde producten. Een ton CO₂ uitstoot in het Congobekken heeft ook een impact op de klimaatverandering in België.