Brussel, 29 mei 2026 - De Biodiversiteitscoalitie, een samenwerking van negen natuurorganisaties, overhandigde deze morgen de petitie “Breng de natuur terug” aan ministers Jo Brouns (Omgeving en Landbouw), Minister Hans Bonte (Klimaat) en Minister president Matthias Diependaele, vlak voor de start van hun wekelijkse ministerraad. Meer dan 40.000 bezorgde burgers vragen via deze petitie aan de Vlaamse regering om een ambitieus en bindend natuurherstelplan op te maken om onze kwetsbare natuur te beschermen en te herstellen. 

De overhandiging komt er op een cruciaal moment. België moet in september, in het kader van de Europese Natuurherstelwet, een nationaal plan indienen. Toch blijkt uit een recente, tussentijdse evaluatie dat Vlaanderen voorlopig onvoldoende ambitie en concrete maatregelen op tafel legt. 'Dat is verontrustend, want er staat veel op het spel: vandaag verkeert 95% van de beschermde natuur in slechte staat en dreigt in Vlaanderen tot 28% van de soorten te verdwijnen', zegt Mattias Bruynooghe van Natuurpunt namens de Biodiversiteitscoalitie. 'De Vlaamse regering lijkt de ernst en de urgentie van de situatie niet goed in te schatten of te beseffen en moet dringend een inhaalbeweging maken. In geen enkel ander Europees land is de natuur er zo slecht aan toe als bij ons.'

Ooit vanzelfsprekend

De verdwijnende planten- en diersoorten zijn geen abstract cijfer, maar een realiteit die zich steeds nadrukkelijker laat voelen. 'Soorten die ooit vanzelfsprekend waren, verdwijnen uit ons landschap', stelt Koen Stuyck van WWF-België. 'De otter vindt bijvoorbeeld nog te weinig kwaliteitsvolle waterlopen om terug te keren. De eikelmuis verdwijnt uit boomgaarden en houtkanten, terwijl het gekwetter van de ringmus op het boerenerf stilvalt. Boven akkers en weilanden is de zang van de veldleeuwerik zeldzaam geworden.' 

Andere soorten zijn al uit beeld verdwenen: 'De tapuit broedt niet langer in Vlaanderen. De heikikker zit in een negatieve spiraal, en de bruine vuurvlinder overleeft nog slechts in een beperkte regio. Minder zichtbare soorten volgen hetzelfde pad: bijzondere planten zoals de gelobde maanvaren en de dennenwolfsklauw verdwijnen. In onze rivieren staat de paling onder zware druk, terwijl bij de bestuivers hele groepen wegvallen. De moshommel is intussen zelfs volledig uit Vlaanderen verdwenen.'

Verdubbeling budget

'Dit zijn geen losse gevallen, maar signalen van een systeem dat zwaar onder druk staat. Elke soort in de natuur heeft zijn plaats, zoals blokjes in een Jenga-toren. Elk blokje dat verdwijnt, toont aan dat onze natuur ziek is', aldus Bruynooghe. 'Als we vandaag niet ingrijpen, wordt de lijst van soorten die we niet meer zien elk jaar langer. Met de campagne “Breng de natuur terug" vraagt de Biodiversiteitscoalitie  en de duizenden bezorgde burgers een duidelijk engagement van de Vlaamse regering: maak werk van 30 procent natuur in Vlaanderen, met een verdubbeling van het budget en versnelde actie op het terrein om de doelstellingen van de Natuurherstelwet tegen 2030 te halen. Vandaag bestaat ongeveer 19 procent van Vlaanderen uit natuur, waarvan een groot deel in slechte staat verkeert.'

Concreet vraagt de coalitie om de leefomgeving te beschermen en te versterken door de waterkwaliteit te verbeteren, de leefgebieden van planten en dieren te herstellen en om versnipperde natuur met elkaar te verbinden. 'Natuurherstel is geen luxe, maar pure noodzaak', zegt Stuyck. 'Elke euro die we investeren, verdient zich veelvoudig terug in gezondere lucht, zuiver water, klimaatbescherming en een veerkrachtige economie. Zonder bijkomende natuurbuffers zullen droogte en overstromingen ons jaarlijks miljarden kosten en neemt ook de druk op onze gezondheidszorg toe.'

De symbolische overhandiging vlak voor de ministerraad onderstreept de urgentie. De Biodiversiteitscoalitie roept de Vlaamse regering op om van het Natuurherstelplan een echte hefboom te maken voor herstel, in plaats van een gemiste kans.

Meer info op www.brengdenatuurterug.be

De campagne is een initiatief van de Belgische Biodiversiteitscoalitie, een partnerschap van Bond Beter Leefmilieu, BOS+, Canopea, Greenpeace, Natagora, Natuurpunt, Vogelbescherming Vlaanderen, LRBPO en WWF.

Deze voormiddag overhandigde een delegatie van de Biodiversiteitscoalitie de petitie ook aan de Waalse minister van Natuur en Landbouw, Anne-Catherine Dalcq.

Lijst van 10 om niet meer te zien

Deze 10 soorten zouden algemeen moeten zijn in ons landschap, maar zijn in Vlaanderen tijdens de voorbije Week van de Biodiversiteit nauwelijks gespot en ingegeven op waarnemingen.be. Neemt de Vlaamse Regering haar verantwoordelijkheid op om ze terug te brengen?

1. Otter: 0 x gezien
In Vlaanderen leven nog maar een handvol otters. De kwaliteit van waterlopen en structuurkwaliteit van beek- en riviervalleien moet nog beter om een deftige terugkeer toe te laten.

2. Paling: 10 x gezien
Wie kent onze paling niet? Sinds de jaren ’60 is deze populaire vis met meer dan 90% achteruit gegaan omwille van migratiebarrières, vervuiling, overbevissing en klimaatverandering.

3. Ringmus: 67 x gezien
De mus van het boerenerf zag je vroeger overal, nu slechts sporadisch. De achteruitgang in grote delen van Vlaanderen is dramatisch, het minst in West-Vlaanderen.

4. Eikelmuis: 2 x gezien
Het fruitratje met zorromasker is een zeldzaamheid geworden. Door het verdwijnen van boomgaarden, bosranden en houtkanten is de eikelmuis de laatste decennia sterk achteruitgegaan in Vlaanderen. 

5. Moshommel: 0 x gezien
Binnen de bestuivers vormen de hommels een heel belangrijke, maar kwetsbare groep. Een hele hoop soorten die vroeger wijdverspreid waren, zijn ondertussen helemaal verdwenen, zoals de moshommel.

6. Veldleeuwerik: 528 x gezien
Sinds de jaren '60 is naar schatting 95% van de Vlaamse veldleeuweriken verdwenen. Een zware crash, die symbool staat voor de algemene achteruitgang van akker- en weidevogels. Her en der broedt de veldleeuwerik ook in heiden of natuurgebieden: meer dan 500 waarnemingen van deze week lijkt veel, maar is een fractie van wat het ooit was. 

7. Heikikker: 0 x gezien
De heikikker is de laatste jaren in een negatieve spiraal terecht gekomen. Zonder grootschalig herstel van natuurlijke vennen dreigen we deze mooie kikker kwijt te spelen.

8. Gelobde maanvaren: 0 x gezien
De gelobde maanvaren is een prachtige plant die gedijt op heischrale graslanden. Jammer genoeg zijn er daarvan in Vlaanderen nog maar weinig in gezonde staat. In de Westhoek en Limburg steekt deze varen nog af en toe de kop op.

9. Bruine vuurvlinder: 8 x gezien
In Vlaanderen zijn al 25 van de 75 dagvlinders uitgestorven. De bruine vuurvlinder is nagenoeg verdwenen, enkel in regio Aarschot-Begijnendijk fladdert hij nog. Duits onderzoek wees stikstof aan als dé oorzaak.

10. Tapuit: 36 x gezien  
We zagen nog enkele tientallen tapuiten langstrekken in de Week van de Biodiversiteit, maar broeden doen ze nog maar heel uitzonderlijk in Vlaanderen - rond 1980 waren dat nog 230 broedparen. Geen wonder dat de tapuit onbekend en onbemind is bij niet-vogelaars.